Podręczniki szkolne

Jakie jest znaczenie podręcznika w edukacji?

Jeśli chodzi o aspekt metodyczny podręcznika, to pedagodzy już dawno podkreślali, że powinien on zawierać pytania, które ukierunkowywałyby ucznia w poszukiwaniu wiedzy i sprzyjały rozwojowi jego postawy twórczej. Wszelkie rozważania na temat podręcznika szkolnego prowadzą do wniosku, że podręczniki szkolne (https://www.taniaksiazka.pl/tanie-podreczniki-szkolne-na-rok-2020-2021-ksiegarnia-internetowa-a-562.html) były najczęściej definiowany przez ówczesnych pedagogów i wychowawców, bądź to w kategoriach jego funkcji i zadań, bądź też w kategoriach przypisywanych mu atrybutów.

Czym się charakteryzuje podręcznik szkolny?

Należy jednak zaznaczyć, że wszelkie definicje podręcznika odzwierciedlają zgodność ich autorów w trzech kwestiach. Po pierwsze, podręcznik jest szczególnym rodzajem książki. Po drugie, podręcznik jest specyficznym zbiorem aktualnych informacji (wiedzy) ściśle związanych z materiałem nauczania oraz celami kształcenia ogólnego i przedmiotowego. Po trzecie, podręcznik nie może zastąpić, ale może uzupełniać i wspomagać “żywe nauczanie” nauczyciela.

Jakie jest miejsce podręcznika w procesie edukacji?

Wiele mówi się również o roli podręcznika i jego miejscu w edukacji szkolnej. Przejdźmy zatem do omówienia tej kwestii. Miejsce i rola podręcznika w edukacji szkolnej jest ważne. W obliczu wysokich potrzeb edukacyjnych, tworzenia nowego systemu szkolnego i zderzenia “nowej edukacji” z wciąż funkcjonującą dydaktyką realizowana forma podręcznika szkolnego znajduje się w centrum uwagi przedstawicieli zarówno postępowej, jak i tradycyjnej dydaktyki.

Czy podręcznik jest nam stale potrzebny?

Podręcznik szkolny z punktu widzenia pedagogów wiąże się z odpowiedziami na pytania: Czy uczyć w polskich szkołach z podręcznikiem czy bez? A jeśli z podręcznikiem, to jakim? Jakie miejsce powinna zajmować podręczniki szkolne i jaką rolę powinna odgrywać w edukacji dzieci i młodzieży? Dziecko zdobywa wiedzę w głównej mierze przez własne doświadczenie, a pośrednio przez rozmowy z ludźmi i czytanie książek. Na tym etapie rozwoju powinniśmy poznawać otaczający nas świat w głównej mierze bezpośrednio, a nie z podręczników. Szkoły powinny wykorzystać wrodzoną skłonność dziecka do nowości i zapewnić uczniom “żywą” książkę, która będzie zmieniać swój wygląd i treść w miarę rozwoju umysłowego i fizycznego dziecka. Korzystanie przez uczniów z różnych książek pod kierunkiem nauczyciela jest wskazane. W ten sposób uczniowie pracują na późniejszych wydaniach i kolportują kolejne numery, kopiując i zapisując spostrzeżenia i wyniki.

 

Podręczniki szkolne

Jaka jest współczesna rola podręcznika w edukacji?

Wszelkie poglądy na temat podręcznika szkolnego są wynikiem, jak się wydaje, wprowadzenia do szkół nowych programów nauczania, opartych na podstawach psychologicznych i ideach “nowego wychowania”. Zaczęły pojawiać się głosy o powrocie podręcznika (zwłaszcza w szkołach średnich). Chodzi jednak o to, aby był to podręcznik przygotowany zgodnie z zasadami dydaktyki, poprawny merytorycznie i metodologicznie.

Jakie są poglądy na temat podręczników szkolnych?

Obecnie głównie nauczyciele (metodycy) zaczęli mówić o podręcznikach szkolnych. Choć w swoich opiniach skupiają się głównie na charakterystyce podręczników do uczonych przez siebie przedmiotów, to w ich wypowiedziach można było znaleźć także wiele elementów wspólnych dotyczących wszystkich podręczników, a zwłaszcza ich;

  • roli,
  • zasad doboru treści,
  • struktury metodycznej itp.

Jaka jest funkcja podręcznika szkolnego w szkole?

Podręcznik powinien on być pomocą dla uczniów i nauczycieli zarówno w domu, jak i w klasie. Tym samym podręcznika nie można wyeliminować ze szkoły ze względu na brak odpowiednich warunków. Co więcej, podręczniki szkolne mogą odgrywać ważną rolę zarówno w klasie, jak i w pracy domowej ucznia. Podręcznik powinien być wykorzystywany jako ważne narzędzie dydaktyczne w szkole, obok “żywego nauczania” przez nauczyciela. Ma on jednak za zadanie uzupełniać, a nie zastępować nauczyciela. Można w tym względzie wyróżnić trzy grupy poglądów. Autorzy pierwszego z nich argumentowali, że podręcznik szkolny jest w istocie niepotrzebny. Można stwierdzić, że wartość efektów kształcenia jest określana przez czytelnika. Poglądy te charakteryzowały przedstawicieli postępowej dydaktyki i “nowej edukacji”.

Jak się powinno korzystać z podręczników?

Niektórzy chcą oprzeć całe nauczanie szkolne na podręczniku, co znacznie ograniczało rolę nauczyciela. Poglądy te są błędne, ponieważ nawet przy założeniu, że podręcznik jest kompletny, nauczyciel musi kierować aktywnością edukacyjną uczniów, być konsultantem w realizacji zadań i indywidualizować je zgodnie z potrzebami i zainteresowaniami uczniów. Istnieją co najmniej dwie komplementarne formy edukacji szkolnej: jedna to “uczenie się twarzą w twarz”, które realizuje nauczyciel we współpracy z uczniami, a druga to uczenie się z podręcznika. Te dwie formy powinny się uzupełniać, ale nie zastępować nauczyciela. Rola nauczyciela nie może być utożsamiana z rolą podręcznika.

 

Podręczniki szkolne

Funkcje i zadania podręcznika szkolnego

Podręcznik od zawsze był krytykowany i stracił swój priorytet, ale wielu pedagogów oczekiwało, że podręcznik będzie wielką pomocą zarówno dla nauczycieli, jak i profesorów. Można pisać o podręczniku w głównej mierze jako o źródle wiedzy pośredniej. Nie formułując wyraźnie funkcji podręcznika szkolnego, można stwierdzić, że jest on środkiem porządkowania i utrwalania wiedzy zdobytej w szkole. Jednak dzięki odpowiedniej tematyce ćwiczeń i wskazówkom dla ucznia, może stać się także przewodnikiem w jego pracy.

Czym powinien się stać dobry podręcznik?

Podręcznik jest uzupełnieniem dyskusji, okazją do przypomnienia sobie wniosków, szansą na znalezienie nowych informacji lub nowego podejścia do materiału. Uczniowie powinni być również zachęcani do samodzielnego myślenia i działania. O funkcji wzmacniającej, informacyjnej i rewalidacyjnej podręcznika pisało wielu pedagogów. Wszelkie podręczniki szkolne ze sklepu internetowego taniaksiazka.pl powinny pełnić dla uczniów rolę informatora i doradcy, porządkując i uzupełniając wcześniej zdobyte wiadomości, a także rewidując i utrwalając materiał. Sugeruje się, że podręcznik powinien pełnić funkcję samokształceniową i być niezbędnym czynnikiem nadzoru nad własną pracą.

Jakie jeszcze inne zadanie stoi przed uczniami?

Podręczniki szkolne powinny spełniać także funkcje książek pomocniczych i uzupełniających. Powinny one zatem wzbogacać doświadczenia uczniów. Po analizie cech “żywej nauki”, której uzupełnieniem miał być podręcznik, przedstawił to urządzenie dydaktyczne z takimi funkcjami i zadaniami, jak:

  • dostarczenie materiału przerabianego na lekcji w sposób rzeczowy, logiczny i zrozumiały;
  • utrwalenie zdobytej wiedzy;
  • ułatwienie pracy intelektualnej uczniów w tempie odpowiednim do ich możliwości i niwelowanie różnic między nimi;
  • umożliwienie pracy intelektualnej.

Znaczenie funkcji wychowawczej podręcznika

Wszelkie podręczniki szkolne powinny pełnić także funkcję wychowawczą. W ten sposób rozszerza się katalog funkcji podręcznika o samokontrolę i wychowanie. Nie jest jednak łatwo sprecyzować, na czym miałyby one polegać. Należy jednak zaznaczyć, że nawet dziś dopracowanie tych funkcji nie jest łatwym procesem poznawczym. Trudno jest określić poszczególne funkcje tego środka dydaktycznego, z jego definicji celów podręcznika wynika, że powinien on zawierać uporządkowany zarys danego tematu oraz rekapitulować wiedzę już zdobytą, a także ugruntować to, czego uczeń już się nauczył.